Banner Image

Maint: small large

Rheolau ar gyfer Diwrnodau Sâl

Diabetes ac afiechyd

Pa fesurau ddylwn i eu cymryd?

Mae gen i getonau yn y dwr

Cyngor ar ddiet

Cyngor ar inswlin

Gwybod pryd i alw am help!

 

Diabetes ac afiechyd

Nid oes rhaid i ddiabetes olygu eich bod chi'n debygol o fynd y sâl yn fwy aml nag unrhyw un arall. Ond, mae yna rai mesurau y gallwch chi eu cymryd pan fyddwch chi'n sâl er mwyn osgoi cymhlethdodau diabetes aciwt, yn enwedig os oes diabetes math 1 arnoch.
Rhan o ymateb naturiol y corff i bwysedd afiechyd (fel haint neu anaf) yw gwneud mwy o glwcos. Gyda phobl sydd â diabetes math 1 fe all hyn arwain at lefelau uchel o glwcos gwaed a chyflwr o'r enw cetoasidosis diabetig. Yn ystod cyfnodau o salwch fe allech golli eich harchwaeth a bwyta llai o fwyd. Mae rhai cleifion sydd ar driniaeth inswlin yn stopio cymryd inswlin am eu bod nhw'n poeni am hypoglycemia yn ystod afiechyd ysbeidiol, ond dyma'r union beth na ddylech chi ei wneud.

 

Pa fesurau ddylwn i eu cymryd?

. Peidiwch byth â stopio cymryd eich inswlin na cholli dos. Efallai y bydd lefelau'r siwgr yn eich gwaed yn parhau i godi hyd yn oed os na fyddwch chi'n bwyta.
. Os ydyw lefelau'r siwgr yn eich gwaed yn uwch na 10 mmol/l fe allech ystyried cymryd mwy o ddos neu ddos ychwanegol o inswlin.
. Profwch eich glwcos gwaed yn fwy aml. Os nad ydyw'ch lefelau yn sefydlog, cymerwch nhw bob 4 awr neu fwy.
. Os yw'r darlleniadau glwcos gwaed yn fwy na 13 mmol/l, a chithau'n anhwylus neu'n chwydu, profwch eich wrin i weld a oes cetonau ynddo. Defnyddiwch 'Ketostix' i brofi eich wrin. Fe fydd eich Nyrs Diabetes Arbenigol neu Nyrs y Practis yn dweud wrthoch sut i gael y stribedi profi hyn. Mae rhai mesuryddion glwcos gwaed yn eich galluogi chi i brofi am cetonau hefyd (MediSense Optium), ac mae hyn yn eithaf derbyniol. Ond, mae profi am cetonau yn yr wrin yn brawf sensitif iawn ac nid oes rheidrwydd dangos cyrff cetonau yn y gwaed.
. Yfwch lawer o ddiodydd. Mae'n hawdd i chi ddisychu pan fyddwch chi'n sâl, yn enwedig os oes gennych dymheredd uchel, os ydych chi'n chwydu neu â dolur rhydd. Os nad ydych chi'n gallu cadw hylifau i lawr ffoniwch eich meddyg. Rydych chi hefyd yn colli hylif trwy chwysu ac anadlu. Ceisiwch yfed o leiaf 3 litr o hylif y dydd. Os ydych chi'n ei gymryd ychydig ar y tro, er enghraifft gwydraid bob awr, dylech fod yn gallu ymdopi gyda'r cyfaint ychwanegol. Os yw hyn yn anodd, daliwch ati i yfed llymeidiau rheolaidd. Pan ddaw pobl i'r ysbyty gyda cetoasidosis maen nhw wedi disychu'n ofnadwy ac mae angen cymaint â 6-9 litr o hylif i adfer y cyfaint sydd wedi ei golli.
. Glynwch at eich diet arferol cyn belled ag sy'n bosib. Os nad ydych yn gallu bwyta bwyd solid, cymerwch hylifau a hyd yn oed diodydd sydd â siwgr ynddynt os oes angen.

Fe fydd y canlynol yn eich helpu i gofio rheolau diwrnodau sâl:
. Monitro lefelau glwcos gwaed yn fwy aml
. Yfed mwy o hylif
. Monitro'r wrin am getonau
. Cynyddu'r dosys inswlin/meddyginiaeth
. Cysylltu â gweithiwr iechyd proffesiynol

 

Mae gen i getonau yn y dwr

Os yw'ch glwcos yn fwy na 13 mmol/l drwy'r amser neu os ydych chi'n chwydu, profwch eich wrin am getonau. Efallai y bydd cetonau'n ymddangos yn y gwaed a'r wrin am nad ydych yn cael digon o fwyd. Maen nhw hefyd yn gallu bod yn arwydd o ddiffyg inswlin. Fe allai cetonau yn yr wrin fod yn rhybudd o ddatblygiad cetoasidosis a dylech gymryd sylw a gwneud rhywbeth. Cofiwch, mae cetoasidosis yn argyfwng sy'n gallu peryglu'ch bywyd ac mae angen ei ganfod a'i drin yn gyflym.

 

Cyngor ar ddiet

Ceisiwch yfed 4-6 peint o hylif di-siwgr (dwr, te) trwy gydol y dydd.
Os nad ydych chi'n teimlo fel bwyta, cymerwch gawl, llaeth, hufen ia, sudd ffrwythau, siwgr neu fêl yn lle bwyd solid.

 

Cyngor ar inswlin

Dilynwch y canllawiau cyffredinol hyn:
Glwcos gwaed sy'n llai na 13 mmol/l parhewch gyda'ch dos arferol o inswlin
13 - 22 mmol/l cymerwch 4 uned ychwanegol o inswlin clir gyda phob pigiad, hyd yn oed os nad ydych chi'n gallu bwyta unrhyw beth.
Mwy na 22 mmol/l cymerwch 6 uned ychwanegol o inswlin clir, hyd yn oed os nad ydych chi'n gallu bwyta
Gostyngwch eich dos o inswlin yn ôl i'ch dos arferol pan fydd y glwcos gwaed yn ôl i normal.

 

Gwybod pryd i alw am help!

Fe ddylech chi neu aelod o'r teulu/cartref ofyn am help os oes unrhyw un o'r canlynol yn digwydd. Siaradwch â'ch Nyrs Arbenigol neu'ch Meddyg Teulu. Os oes amheuaeth, mynnwch gyngor - mae'n well peidio â'i gadael hi'n rhy hwyr!
. Methu â bwyta nac yfed
. Colli hylif oherwydd chwydu a dolur rhydd parhaus
. Lefelau uchel iawn o siwgr gwaed (mwy na 25 mmol/l) er eich bod yn cymryd mwy o inswlin
. Cetonau parhaus neu cetonau 'mawr'
. Lefelau glwcos gwaed isel
. Rydych yn gysglyd neu'n ddryslyd
. Rydych chi'n poeni!