Banner Image

Maint: small large

Gofal am y Traed

Pam maen nhw'n poeni am fy nhraed?

Beth alla i wneud i atal problemau?

Sut mae podiatrydd yn helpu?

Pwy ddylai weld podiatrydd?

Cyngor ynglyn ag esgidiau

Pethau na ddylech eu gwneud

Cyngor ar ofalu am eich traed yn ystod y gwyliau

Gwybodaeth bellach

 

Pam maen nhw'n poeni am fy nhraed?

Mae gofalu am y traed yn arbennig o bwysig pan fydd diabetes arnoch, er mwyn osgoi cymhlethdodau a allai arwain at wlserau ar eich traed neu golli bys troed neu aelod o'r corff. Mae gofalu am y traed yn arbennig o bwysig os oes gennych:
. Ddiffyg teimlad yn eich traed
. Cylchrediad gwael
. Newidiadau i siâp eich traed
. Wlserau neu friwiau traed sydd ddim yn gwella
Mae niwed i nerfau eich traed oherwydd diabetes (niwropatheg ymylol) yn gallu gwneud i chi golli teimlad yn eich traed. Efallai na fyddech yn sylwi ar garreg fach yn eich esgidiau, neu os yw' cyflwr yn ddifrifol, hoelen yn sawdl eich troed. Rydyn ni wedi clywed am gleifion yn llosgi eu traed am eu bod nhw wedi gosod eu traed ar rheiddiadur poeth a'u traed yn methu â theimlo'r gwres yn iawn. Fe allai pothell o ganlyniad i esgidiau sydd ddim yn ffitio'n iawn, ddatblygu i mewn i friw mawr cyn i chi sylwi arno.
Fe all rheoli eich glwcos gwaed yn dda a gofalu am eich traed bob dydd eich helpu i osgoi problemau traed difrifol.

 

Beth alla i wneud i atal problemau?

. Gofalwch am eich diabetes. Anelwch at gadw'ch glwcos gwaed, pwysedd gwaed, a colesterol yn agos at y lefel normal. Trwy wneud hyn, fe allech fod yn helpu atal neu ohirio problemau traed sy'n gysylltiedig â diabetes yn ogystal â chlefyd y llygad neu'r arennau.
. Archwiliwch eich traed bob dydd, yn enwedig os ydych yn dioddef o niwropatheg neu gylchrediad gwan. Chwiliwch am graciau, toriadau, briwiau, smotiau coch, chwyddo ac ewinedd traed sydd wedi'u heintio. Os ydych yn cael trafferth plygu i weld eich traed, defnyddiwch ddrych neu gofynnwch i aelod o'r teulu neu berson gofal proffesiynol eich helpu.
. Golchwch eich traed bob dydd. Defnyddiwch ddwr cynnes sydd ddim yn boeth. Cyn cymryd bath neu gawod, profwch y dwr i wneud yn siwr nad ydyw'n rhy boeth. Fe allwch ddefnyddio thermomedr (mae 90° i 95° F yn ddiogel) neu eich penelin. Sychwch eich traed yn dda. Gwnewch yn siwr eich bod yn sychu rhwng eich bysedd traed. Peidiwch â gadael eich traed yn y dwr, oherwydd fe fydd eich croen yn mynd yn sych.
. Cadwch y croen yn feddal ac yn ystwyth trwy ddefnyddio digon o hufen emylsydd yn enwedig ar y mannau lle mae'r croen yn galed. Ceisiwch osgoi defnyddio hufen rhwng eich bysedd traed oherwydd fe allai hyn wneud y croen yn rhy feddal ac fe allai arwain at haint
. Gwisgwch rywbeth ar eich traed drwy'r amser, yn ddelfrydol esgidiau a sanau. Gwnewch yn siwr bod eich esgidiau'n ffitio'n dda. Cofiwch fod esgidiau llac yr un mor debygol o achosi wlserau ag esgidiau tynn. Efallai y gall mewnosodiad yn y sawdl ddiogelu eich traed, gofynnwch i'ch podiatrydd. Dewiswch sanau glân gydag ychydig o badin sy'n ffitio'n dda. Sanau di-asiad ( seamless ) yw'r gorau. Newidiwch eich sanau bob dydd!
. Archwiliwch eich traed yn aml mewn tywydd oer i osgoi niwed o ganlyniad i losg eira neu frath rhew
. Gwnewch yn siwr fod ewinedd eich traed yn cael eu torri'n syth ar draws ac nid i lawr yr ochrau.
. Peidiwch â chreu problemau i'ch cylchrediad! Ceisiwch osgoi croesi eich coesau a pheidiwch â gwisgo sanau tynn.
. Mae ymarfer corff yn helpu annog llif y gwaed. Dewiswch weithgareddau sydd ddim yn rhoi gormod o bwysau ar eich traed. Yn gyffredinol, mae nofio, seiclo a cherdded yn ddiogel.
. Mae masaj ysgafn ar y traed yn dda i'r cylchrediad.
. Cofiwch drin tarwden y traed ( athletes foot ) ar unwaith. Mynnwch gyngor proffesiynol.
. Cadwch eich traed yn gynnes yn y gaeaf trwy wisgo dillad cynnes fel cynheswyr coes a ' long johns '. Peidiwch byth â chynhesu eich traed yn gyflym trwy eistedd yn agos i'r tân neu ddefnyddio potel ddwr poeth.

 

Sut mae podiatrydd yn helpu?

Mae podiatrydd yn gallu gwneud tipyn i atal wlserau ac i gadw eich traed yn iach. Mae yna sawl ffordd y gall podiatrydd helpu, gan gynnwys:
. trin briwiau ac wlserau ar eich traed
. trin cornwydydd a chaledennau gan naddu croen caled sy'n achosi i'r pwysedd adeiladu i fyny
. defnyddio padin neu ddyfeisiau yn eich esgidiau i gymryd y pwysau i ffwrdd oddi wrth fannau peryglus
. trimio ewinedd eich traed yn ddiogel neu ddangos i gynhalwyr neu bobl eraill sut i wneud hyn
. cynghori ar yr esgidiau iawn
. archwilio eich traed. Dylech gael profion rheolaidd i chwilio am arwyddion o niwropatheg a chylchrediad gwael.
. presgriebio orthoses, sef dyfeisiadau a ddefnyddir i gywiro ansefydlogrwydd neu namau yn y traed

 

Pwy ddylai weld podiatrydd?

Yn ddelfrydol, fe ddylai pob un sydd â diabetes gael mynediad at bodiatreg. Yn anffodus, nid yw'r adnoddau sydd ar gael yn caniatáu hyn ac mae podiatryddion yn dueddol o ganolbwyntio eu hymdrechion ar bobl sydd â pherygl penodol o wlserau. Rydyn ni'n awgrymu eich bod yn gweld podiatrydd yn rheolaidd os oes gennych unrhyw ffactorau sy'n eich gosod chi mewn perygl o ddatblygu wlser neu os oes gennych nam ar eich llygaid sy'n ei gwneud hi'n beryglus i chi drimio eich ewinedd traed. Holwch eich meddyg neu Nyrs y Practis a fydd yn gallu eich cyfeirio chi os bydd angen

 

Cyngor ynglyn ag esgidiau

. Gwisgwch esgidiau sy'n ffitio'n dda ac sy'n gyffyrddus. Mae esgidiau llac yr un mor anniogel ag esgidiau sy'n rhy dynn. Fe allai esgidiau o ansawdd gwael arwain at gnapiau ( bunions ), cornwydydd, caledennau, sodlau poenus ac ewinedd sy'n tyfu tuag at i mewn. Dyma ychydig o gyngor ar brynu esgidiau
. gofynnwch i staff profiadol fesur eich traed
. os yw'ch traed yn dueddol o chwyddo yn hwyrach yn y dydd, cofiwch siopa am esgidiau ar ddiwedd y dydd!
. dewiswch esgidiau 'synhwyrol' yn lle rhai sydd â blaenau pigfain neu sodlau hynod o uchel!
. os oes unrhyw namau ar eich traed fel cnapiau neu fysedd morthwyl efallai y bydd angen i chi gael esgidiau'n sy'n llydan iawn neu sydd â mwy o ddyfnder. Yn aml, yn y sefyllfa yma, esgidiau sydd wedi eu gwneud yn arbennig yw'r ateb gorau.

 

Pethau na ddylech chi eu gwneud!

. PEIDIWCH torri cornwydydd neu galedennau. Peidiwch byth defnyddio llafnau raser, plasterau cornwydydd na chynnyrch hylif sy'n tynnu cornwydydd a chaledennau - maen nhw'n gallu niweidio eich croen.
. PEIDIWCH gadael eich traed mewn dwr na'u rhoi ar poteli dwr poethn rheiddiaduron nac wrth ymyl tanau agored
. PEIDIWCH cerdded yn droednoeth. Mae llawer o wlserau yn dechrau pan fyddwch chi ar eich gwyliau yn cerdded ar y traeth!
. PEIDIWCH ysmygu. Mae ysmygu yn gostwng llif y gwaed i'ch traed. Gofynnwch am help i stopio ysmygu.

 

Cyngor ar ofalu am eich traed yn ystod y gwyliau

Y Siwrnai
. Gwisgwch esgidiau sydd a ffasnin y gallwch ei addasu fel eich bod yn gallu ei addasu wrth i'ch traed chwyddo.
. Trefnwch gadair olwyn os ydych yn cael problemau gyda'ch traed.
. Gadewch ddigon o amser ar gyfer eich siwrnai.
. Os ydych chi mewn car neu fws, stopiwch yn aml i ymestyn eich coesau.

Hedfan
. Gadewch ddigon o amser yn y maes awyr
. Peidiwch â chario bagiau trwm: defnyddiwch droli.
. Trefnwch gadair olwyn os ydych yn cael problemau gyda'ch traed.
. Gofynnwch am sedd wrth yr ale - cerddwch i fyny ac i lawr bob hanner awr i atal chwyddo.
. Peidiwch â disychu - cadwch yfed dwr.
. Gwisgwch esgidiau sydd a ffasnin y gallwch ei addasu oherwydd mae traed yn gallu chwyddo tra'n hedfan
. Gochelwch rhag drolïau y mae teithwyr eraill yn eu gwthio ar frys.

Wedi Cyrraedd
. Mae tywod poeth a cherrig miniog neu wydr wedi torri yn gallu achosi anafiadau difrifol. Gwisgwch sandalau plastig ar y traeth ac yn y môr.
. Defnyddiwch floc haul neu sgrin haul ffactor uchel iawn ar groen sy'n agored i'r haul ar ben uchaf eich traed neu arhoswch yn y cysgod.
. Rhowch hufen ar groen sych.

Cymorth Cyntaf
. Ewch â bocs cymorth cyntaf bach gyda chi ar eich gwyliau a rhowch blasterau, dresins steril, rhwymau, tâp a hufen antiseptig ynddo
. Glanhewch a gorchuddiwch bob anaf, waeth pa mor fach.
. Archwiliwch hwy bob dydd. Mynnwch gymorth ar unwaith os fyddan nhw'n gwaethygu.

Esgidiau gwyliau
. Peidiwch gwisgo esgidiau newydd ar eich gwyliau. Fe allan nhw achosi rhwbiadau.
. Os oes gennych esgidiau ysbyty, parhewch i'w gwisgo nhw ar eich gwyliau.
. Gwisgwch hosanau i atal pothelli.

Mewn gwledydd trofannol neu isdrofannol
. Dylai gwarbacwyr sydd â niwropatheg (colli teimlad) ofalu rhag lygod mawr - mae yna achosion lle maen nhw wedi bod yn cnoi bysedd traed!
. Defnyddiwch wrthyrrwr pryfed a rhwydau mosgito i osgoi brathiadau neu bigiadau gan bryfed.
. Ni ddylai cleifion diabetig fwyta wystrys na physgod cregyn amrwd yn Fflorida neu ardaloedd eraill lle mae Vibrio vulnificus (byg fel colera) yn endemig. Fe all achosi niwed difrifol i'r croen.

 

Gwybodaeth bellach

Am fwy o wybodaeth ynglyn â phodiatreg, cysylltwch â gwefan Cymdeithas y Podiatryddion, sef: www.feetforlife.org.
Gofalwch am eich traed am oes!
http://ndep.nih.gov/ materials /pubs/feet/brochure/index.htm