Banner Image

Maint: small large

Inswlin

Gorolwg

Beth yw Inswlin?

Sut ydw i'n cymryd inswlin?

Pam mae cymaint o gymysgeddau ar gael?

Ydw i'n gallu cymysgu inswlin?

Am faint ydw i'n gallu storio inswlin?

 

Gorolwg

Cyn i Banting and Best ddarganfod inswlin yn 1921, nid oedd hi'n bosib osgoi marwolaeth o ganlyniad i goma diabetig. Mae triniaeth inswlin wedi esblygu'n sylweddol ers yr echdyniadau amrwd hynny a oedd yn cael eu tynnu o bancreas anifeiliaid. Am sawl blwyddyn, roedden nhw'n tynnu inswlin o bancreas eidion a phorc ac yn ei buro. Erbyn hyn, mae inswlin modern yn cael ei wneud yn y labordy ac mae'n cynnwys yr un moleciwl yn union a geir yn y corff dynol. Mae'r ffyrdd o gyflwyno inswlin hefyd wedi esblygu, ac erbyn hyn mae yn amrywiaeth o beniau a dyfeisiadau i alluogi defnyddwyr i chwistrellu eu dosys yn weddol ddi-boen ac heb unrhyw anghyfleuster.

 

Beth yw inswlin?

Mae inswlin yn hormon sy'n cael ei secretu gan grwp arbenigol o gelloedd yn y pancreas o'r enw celloedd ynysig. Protein yw inswlin, ac mae'n gweithio fel negesydd gan gario gwybodaeth o'r pancreas i gelloedd amrywiol y corff. Mae derbynyddion ar arwyneb y celloedd ac mae'r inswlin yn glynu ato, fel allwedd at glo. Mae'r 'allwedd' yn agor y drws gan alluogi'r glwcos i fynd i mewn i'r cell. Mae inswlin yn hanfodol i'r broses hon oherwydd heb inswlin, nid yw'r glwcos yn gallu mynd i mewn i'r celloedd. Heb inswlin, nid oes modd defnyddio'r egni sydd mewn siwgr (glwcos) ac fe fydd y corff yn mynd heb fwyd.

 

Sut ydw i'n cymryd inswlin?

Mae inswlin yn brotein. Petai'n cael ei lyncu fel tabled fe fyddai'n cael ei dreulio (ei dorri i lawr) gan yr asid yn y stumog a'r ensymau ( enzymes ) yn y perfeddyn. Oherwydd hynny, caiff ei rhoi fel chwistrelliad.

 

Pam mae cymaint o gymysgeddau ar gael?

Mae'r math iawn o inswlin ar eich cyfer chi a'r nifer o bigiadau sydd angen bob dydd yn dibynnu ar eich ffordd o fyw a ffactorau eraill y byddwch chi a'r nyrs diabetig neu feddyg yn eu trafod. Efallai y bydd angen i chi chwistrellu unwaith, ddwywaith neu bedair gwaith y dydd.

Inswlin sy'n gweithio'n gyflym
Dim ond un math o inswlin dynol naturiol sydd ar gael sy'n union yr un peth o ran cyfansoddiad â'r Actrapid Dynol. Mae'r cymysgeddau hyn yn cael eu amsugno'n naturiol pan fyddan nhw'n cael eu chwistrellu o dan y croen ac maen nhw'n dueddol o barhau am 6-8 awr yn unig ar ôl y pigiad.

Inswlin sy'n gweithio am fwy o amser
Yn sylfaenol, yr un math o inswlin yw'r mathau sy'n gweithio am fwy o amser, fel Insulatard Dynol, ac mae'n cael ei gymhlygu gyda phrotein sy'n beindio ac yn arafu'r cyflymder y mae'n cael ei amsugno o'r braster o dan y croen. Mae hyn yn golygu ei fod yn gweithio am fwy o amser a dyna pham mae'r cymysgeddau hyn weithiau'n cael eu presgreibio i gael eu defnyddio adeg mynd i'r gwely fel bod yr effeithiau'n parhau nes y bore.

Cymysgeddau inswlin
Yn syml, mae cymysgeddau inswlin fel Mixtard 30 Dynol yn gyfuniadau o'r inswlin sy'n gweithio'n gyflym a'r inswlin sy'n gweithio am fwy o amser, sy'n cael eu cyfuno mewn un ffiol fel eu bod nhw'n fwy cyfleus. Gyda'r cymysgeddau hyn, nid oes angen cymysgu dosys neu gael dau bigiad ar wahân. Maen nhw'n gallu cael eu presgreibio i'w cymryd ddwy waith y dydd, ac felly maen nhw'n boblogaidd gyda chleifion sydd ddim am orfod chwistrellu sawl gwaith.

Analogau
Mae'r analogau inswlin newydd wedi eu gwneud gan ddyn ac nid ydynt yn bodoli'n naturiol ym myd natur. Yr enghreifftiau o'r inswlin hyn sy'n gweithio'n gyflymach yw Novorapid a Lispro. Enw'r analogau sy'n gweithio am fwy o amser yw Glargine a Detmir. Fe fydd y rhain yn cael sylw mewn taflen/tudalen gwefan ar wahân.

Gellir cael rhestr o'r cymysgeddau inswlin sydd ar gael yn y Deyrnas Unedig yn:http://www.diabetes.org.uk/products/insulin.htm

 

Ydw i'n gallu cymysgu inswlin?

Fe allwch gymysgu rhai cymysgeddau inswlin yn yr un chwistrell. Ond mae'n beryglus meddwl eich bod yn gallu cymysgu pob math o inswlin ac mae'n well cadarnhau hyn gyda'ch meddyg neu nyrs diabetes. Mae cyfuniadau inswlin ar gael er mwyn sicrhau eu bod yn gyfleus ac yn ddiogel. Os nad oes rhesymau da dros gyfuno'r inswlin sy'n gweithio'n gyflym a'r inswlin sy'n gweithio am fwy o amser eich hun, yr arfer nawr yw defnyddio'r cyfuniadau inswlin mewn ffiol neu getris pen sydd wedi'i gymysgu ymlaen llaw.

 

Am faint ydw i'n gallu storio inswlin?

Mae inswlin yn brotein a phan fydd protein yn cael ei gynhesu maen dueddol o gael niwed. Os ydyw inswlin yn cynhesu gormod mae'n mynd yn llai effeithiol. Oherwydd hyn, rydyn ni'n argymell cadw inswlin mewn oergell pan yn bosib. Gallwch adael ffiol o inswlin ar dymheredd ystafell (llai na 30° C) am hyd at un mis tra nad ydyw yng ngolau uniongyrchol yr haul nac mewn gwres. Os ydyw'r ffiol wedi bod allan o'r oergell am fwy na 4 wythnos, dylech ei daflu i ffwrdd. I'r gwrthwyneb, ni ddylech rhewi ffiolau inswlin O GWBL. Edrychwch ar yr inswlin cyn ei ddefnyddio i wneud yn siwr ei fod yn edrych yn iawn.

Os ydyw'n edrych yn wahanol - peidiwch â'i ddefnyddio!
Os nad ydyw'r ffiol wedi'i agor, fe allwch gadw'r inswlin tan y dyddiad sydd wedi'i nodi ar y ffiol. Unwaith y byddwch wedi ei agor, rydyn ni'n argymell eich bod yn taflu'r ffiol ar ôl 28 diwrnod oherwydd fe allai gael ei niweidio gan fyg sy'n achosi heintiadau.